DİSLEKSİ NEDİR ?

Disleksi, ilk kez İngiliz Doktor W.P Morgen tarafından 1896 yılında tanımlanmıştır. Morgen’a göre Disleksi”Doğuştan kelime körlüğüdür.”

İlk olarak yapılan bu tanımlamadan sonra günümüze kadar birçok disleksi tanımı yapılmıştır.

Avrupa Disleksi Derneğine göre disleksi tanımı “Disleksi;okuma,heceleme ve yazma becerilerini edinmede nörolojik kökenli bir farklılıktır.”

Disleksi, zeka düzeyi “normal veya normal üstü” olan,”okuma hızı,okuma kalitesi,okumayı öğrenme hızı,okuduğunu anlama- anlatma becerisi” yaşıtlarına ve zekasına kıyasla; beklenenin altında olan okuma bozukluğunun genel adıdır.

DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR ?

-Okumayı öğrenirken zorluk yaşama
-Okuma hızının beklenenin altında olması
-Yazarken harf atlama
– Bozuk yazma
-Okurken harf atlama
-Okurken kelimeleri değiştirerek okuma
-Okumakta zorlanma
– Yazarken zorlanma
-Harfleri birbirine karıştırma (b,d,p gibi)
-Rakamları ters yazma (3-6-9… gibi)
-“6-9″,”3-8″,7-4″ gibi rakamları birbirinden ayırt etmede zorluk yaşama
-Okuduğunu anlama ve anlatmada zorlanma
-Sıralı ezber gerektiren konuları ezberlemekte güçlük çekme.(Ayların sırası,haftanın günlerini sıralama)
-Çarpım tablosunu ezberlerken veya ritmik sayarken zorlanma
-Renkleri karıştırma
-Sağı solu ayırt etmekte zorlanma
– Kendini,bir konu hakkında fikrini iyi ifade etmekte zorlanma
-Toplama ve çıkarma işaretini karıştırma
-Ayakkabılarını bağlama gibi motor becerilerde zorlanma
-Okula gitmek istememe
-Yazarken sıra,satır atlama
-İmla kurallarını uygun yazmakta zorlanma
-Noktalı ve noktasız harfleri yazarken ve okurken birbirne karıştırma

ÔĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISINDA YARARLANILAN TESTLER NELERDİR?

*ÖÖG Batarya Testi
*Matematik Testi
*Görsel İşitsel Testler
*Okuma Testi
*Gesell Gelişim Figürleri Testi
*Yazı Testi
*Saat Çizimi Testi
*Head Sağ – Sol Ayırt Etme Testi
*Harris Lateralleşme Testi
*Öncelik Sonralık İlişkilerinin Sorgulanması
Sıralama
*WISC-IV Zeka Testi
*CAS Zeka Testi

Öğrenme güçlüğünün tespiti için geliştirilmiş bir test bulunmamaktadır. Öğrenme güçlüğü semptomları gösteren bir bireyin tanılama için yazı, okuma ve matematik gibi akademik becerilerinin ölçüldüğü akademik bir değerlendirmenin uygulanması gerekir. Akademik değerlendirme sonucunda zeka düzeyinde bir sorun ya da eşlik edebilecek başka bir sorundan şüphe ediliyorsa CAS ya da WISC-IV zeka testlerinden birinin uygulanması önerilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DİSLEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİ NEDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin okuma, yazma, matematik gibi akademik alanlarda sorun yaşaması ve kendilerinden beklenilen performansın altında başarı göstermeleri sonucu ortaya çıkan bir güçlüktür. Disleksi ise öğrenme güçlüğünün okuma ve okuduğunu anlama problemleri olarak adlandırılan türlerinden biridir. Öğrenme güçlüğünün 2 tane daha alt türü bulunmaktadır. Bunlar; diskalkuli (matematikte güçlük) ve disgrafi (yazmada güçlük) olarak adlandırılır. Bireyde öğrenme güçlüğünün tüm alt türleri bulunabileceği gibi ikisi ya da yalnızca biri de bulunabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ GEÇER Mİ?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin okuma, yazma ve matematik gibi akademik alanlarda sorun yaşaması ve potansiyellerinin altında başarı göstermeleri durumudur. Öğrenme güçlüğü bir hastalık değildir. Bireylerin akranları ile aynı anda öğrenememeleri ya da sorun yaşamalarının nedeni öğrenme stillerinin farklı olmasından kaynaklanır. Bu sebeple öğrenme güçlüğü semptomları geçmez. Birey aldığı bireysel eğitim desteği ile bu semptomlar ile başa çıkmayı ve hayatına adapte olmayı sağlar.

DİSLEKSİ TEDAVİSİ NE KADAR SÜRER?

Disleksi okuma güçlüğü olarak tanımlanır. Yanlış okuma, hece atlama, harfleri tersten okuma, hece ekleyerek okuma, satır takibi yapamama, okuduğunu anlamama gibi problemler dislekside en çok karşılaşılan semptomlardır. Disleksi tedavisi birey için hazırlanan eğitsel destek programları ile gerçekleşir. Bu program bireyin eksiklikleri tespit edilerek hazırlanır. Disleksinin eğitim desteği dışında bir tedavisi bulunmamaktadır. Tedavinin ne kadar süreceği bazı faktörlere göre değişkenlik gösterir.
– Tanının ne zaman (kaç yaşında) konulduğu
– Disleksiye eşlik eden başka bir problemin (DEHB gibi) olup olmama durumu
– Bireyin eksiklikleri
– Disleksinin şiddeti
– Aile ve okul desteği
– Psiko-sosyal olarak olumsuz bir durum olup olmaması
gibi faktörler disleksi tedavi sürecini etkiler.

DİSLEKSİ TANISI NASIL KONULUR?

Disleksi semptomları gösteren bir birey için öncelikle tıbbı muayene gereklidir. Tıbbı muayene ile bireyde gözlemlenen semptomların herhangi bir fizyolojik problemden kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespit edilir. Tıbbı muayeneden sonra birey, eğitsel bir değerlendirmeye alınır. Bu değerlendirme öğrenme güçlüğü alanında uzmanlaşmış özel eğitim uzmanları, psikologlar ve psikolojik danışmanlar tarafından yapılmaktadır. Bu değerlendirme sürecinde bireyin eğitim öyküsü, aile, okul, öğretmen gözlemlerine yer verilir. Değerlendirme bireyin sorun yaşadığı okuma, yazma ya da matematik gibi alanlardaki akademik becerilerinin test edilmesini içerir. Değerlendirme sonucunda bireyin eksiklikleri tespit edilerek birey için destek eğitim programı hazırlanır. Bu program ile birey akranlarının düzeyine erişene kadar akademik olarak desteklenir.
Değerlendirme sonucunda disleksiye eşlik eden başka bir sorunun ya da zeka anormalliğinin olduğu düşünülüyorsa CAS ya da WISC-4 zeka testlerinin uygulanması gerekir. Eğitsel değerlendirmeye dayanan bu süreç ile eğitsel tanı konulur. Ancak disleksinin raporlanması için gerekli olan tıbbı tanı çocuk psikiyatrisleri tarafından yapılmaktadır.

DİSLEKSİ NEDİR? DİSLEKSİYE NE SEBEP OLMAKTADIR?

Disleksi okuma güçlüğü olarak tanımlanan öğrenme güçlüğü alt türlerinden biridir. Dislektik bireyler okuma, okuduğunu anlama, satır takibi gibi konularda sorun yaşarken; hece atlama, heceleri tersten okuma, hece ekleyerek okuma, harfleri karıştırma gibi semptomlar sergilerler. Dislektik bireylerin yaşadıkları bu zorluklar zeka düzeyindeki herhangi bir anormallikten kaynaklanmaz. Disleksi tanısında da diğer öğrenme güçlüğü türlerinde olduğu gibi normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olma kriteri yer alır. Dislektik bireylerin yukarıda yer alan zorlukları yaşamalarının nedeni öğrenme stillerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Bu farklılığın nedeni yapılan araştırmalar neticesiyle kesin olarak ortaya konmamakla beraber genetik etmenlerden kaynaklandığı düşünülmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN TEDAVİSİ NEDİR?

Öğrenme güçlüğü, normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin öğrenme stillerindeki farklılıklar sebebiyle matematik, okuma, yazma gibi akademik alanlarda sorun yaşanması durumudur.

Öğrenme güçlü bir hastalık değildir. Bu nedenle herhangi bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavi bireyin sorun yaşadığı alan ya da alanlar tespit edilerek hazırlanan bireysel eğitim programları ile gerçekleşir. Bireysel eğitim programları ile kişi, eksiklikleri tamamlanana ve akranlarının düzeyine erişene kadar akademik olarak desteklenir.

DİSLEKSİ (OKUMA GÜÇLÜĞÜ) NEDİR?

Okuma bireyin eğitime ulaşmaktaki en önemli araçlarından biridir. Okuma, bilgi edinmekten fazlasıdır. Kişinin düşünme becerisinin gelişmesinde, kişiliğinin kurulmasında ve ruhsal sağlığının sağlıklı olmasında etkili rol oynar. Okumayı öğrenme uzun bir süreçtir. Sembolleri çözmek, anlamak ve yorumlamak zamanla kazanılan becerilerdir ve bunların doğru kazanılabilmesi için karşılaşılan okuma güçlüklerinin de zamanında fark edilip çözülmesi gerekir. Okuma güçlüğüne sahip çocuklarda kendine güvensizlik, okumak için isteksizlik ve çaresizlik hissi görülmektedir. Okuma becerisindeki ilerlemeler çocuğun kendine güveninin gelmesini ve okumaya istekli olmasını sağlar. Okuma güçlüklerinin olabildiğince erken sınıflarda fark edilmesi ve gerekli müdahalenin zamanında yapılması önemlidir.

Kaynak: D. Arslan & M. Z. Dirik (2008). İlköğretim İkinci Sınıf Öğrencilerinin Okuma Güçlüklerini Gidermede Okumayı Geliştirici Duyuşsal Yaklaşımın Etkisi. Eğitim Fakültesi Dergisi ,21 (1), 1-18.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Öğrenme güçlüğünde en çok karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

-Harfleri karıştırma (b-d gibi)
-Sesleri karıştırma (v-f gibi)
-Sıralı ve ardaşıklık gerektiren becerilerin öğreniminde zorluk
*Alfabe
*Aylar
*Günler
*Ritmik Sayma
-Zaman ve yön kavramlarını karıştırma (dün-bugün, sağ-sol gibi)
-Okumada güçlük
*Heceleri tersten okuma
*Hece atlayarak okuma
*Satır takibi yapamama
*Hece ekleyerek okuma
-Matematikte güçlük
*Çarpım tablosunu ezberleyememe
*Sayıları tersten okuma
*Problemleri anlamama ve yapamama
-Yanlış ve eksik yazma

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR? TÜRLERİ NELERDİR?

Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin; okuma, yazma ve matematik becerilerinde zorluk yaşayıp akademik olarak başarısız olmaları sonucu ortaya çıkan güçlük öğrenme güçlüğüdür. Öğrenme güçlüğü olan bireyler normal ya da normal üzeri zeka düzeylerine sahip olmalarına rağmen öğrenme stillerindeki farklılıklardan dolayı potansiyellerinin altında başarı gösterirler. Öğrenme güçlüğü zorluk yaşanılan akademik alana göre 3 türe ayrılır. Bunlar:

-Disleksi (Okuma güçlüğü)
-Disgrafi (Matematikte güçlük)
-Diskalkuli (Yazmada güçlük)

Olarak sıralanmaktadır.

DİSLEKSİ BİR HASTALIK MIDIR?

Disleksi bir hastalık değildir. Okuma ve okuduğunu anlama güçlüğü olarak da bilinen öğrenme güçlüğü alt türlerinden biridir. Dislektik bireylerin zeka düzeyleri normal ya da normal üzeridir. Diğer bireyler gibi aynı anda hedeflere ulaşamamalarının nedeni zeka düzeyi ile alakalı bir problemden değil öğrenme stillerinin farklı olmasından kaynaklanır. Disleksi bir hastalık olmadığı gibi herhangi bir ilaç tedavisi de yoktur. Tedavi birey için hazırlanan destek eğitim programları ile gerçekleşir.

DİSLEKSİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Disleksi çocuklar, benzer sesteş harfleri karıştırma (d ile b gib), harf atlama veya ekleme, alfabeyi öğrenmede güçlük çekme, organize olamama, verilen talimatları takip etmede zorlanma, yön ve zaman kavramlarını karıştırma gibi öğrenme güçlüğü gösterebilirler. Disleksi okuma, yazma, öğrenme, ifade etme, anlatma becerileriyle birlikte özellikle matematik becerilerinin kazanılıp ifade edilmesinde ortaya çıkan öğrenme bozukluğudur.

DİSLEKSİ TESTİ

Disleksi okuma ve okuduğunu anlama bozukluğu olarak da ifade edilen öğrenme güçlüğünün alt türlerinden biridir. Dislektik bir bireyde okuma hızı düşüktür; okurken hece atlama, hece ekleme, satır takibi yapamama, yanlış okuma, tersten okuma gibi sorunlar gözlemlenir.

Diğer öğrenme güçlüğü türlerinde de olduğu gibi yalnızca disleksinin tespitine yönelik geliştirilmiş bir test yoktur. Birey DSM-V tanı kriterleri dikkate alınarak hazırlanan akademik bir değerlendirmeye alınır. Birey çocuk ise ve değerlendirme sonucu zeka düzeyinde bir anormallik ya da farklı bir tanının (hiperaktivite, dikkat eksikliği gibi) eşlik ettiği düşünülüyorsa WISC-IV veya CAS zeka testleri uygulanır. Yetişkinlerde de yine aynı akademik değerlendirme uygulanmakta; değerlendirme sonucu semptomların psikolojik ya da fizyolojik bir problemden kaynaklandığı düşünülüyorsa uygun yönlendirmeler yapılmaktadır.

DİSLEKSİ

Bireyin normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmasına rağmen okuma, matematik ve yazma gibi akademik alanlarda sorun yaşaması öğrenme güçlüğü olarak tanımlanmaktadır. Öğrenme güçlüğünün okuma bozukluğu olarak tanımlanan alt türü disleksidir. Disleksinin bazı belirtileri;
-Okumada güçlük,
-Okuma hızının düşük olması,
-Heceleri tersten okuma,
-Harfleri karıştırma (b-d gibi),
-Heceleri ya da kelimeleri atlayarak okuma,
-Hece ekleyerek okuma,
-Satır takibi yapamama,
-Yön kavramında zorluk (sağı-solu karıştırma).

DİSLEKSİ BİR HASTALIK MIDIR?

Disleksi bir hastalık değildir. Dislektik bireylerin öğrenme stilleri diğer bireylerden farklılık gösterir. Bu nedenle dislektik bireyler akranları ile aynı hedeflere aynı anda ve aynı yöntem ile ulaşmakta güçlük çekerler. Dislektik bireyler eğitsel olarak desteklenmelidir.

DİSLEKSİ NEDİR?

Disleksi öğrenme güçlüğü alt türlerinden biridir. Okumada güçlük, hatalı okuma, okuma hızının düşük olması, okuduğunu anlama problemleri gibi sorunlar disleksi belirtileri olarak karşılaşılan belirtilerdir. Disleksi diğer öğrenme alanlarını da etkileyebilir. Bir bireyde hem disleksi hem de diğer öğrenme güçlüğü türleri bulunabilir. Disleksinin tedavisi diğer öğrenme güçlüğü türlerinde de olduğu gibi akademik destek ile gerçekleştirilir. Bu akademik destek birey için hazırlanan bireysel programlar ile sağlanır. Birey disleksi semptomları ile kendisi başa çıkabilene ve hayatına tolere edebilene kadar tedavi süreci devam eder.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NASIL TESPİT EDİLİR?

Bireyin zihinsel bir problemi olmamasına rağmen okuma, yazma, matematiksel işlemler, uyum sağlama gibi alanlarda güçlük çekmesi öğrenme güçlüğü belirtileri olarak gözlemlenebilmektedir. Yalnızca öğrenme güçlüğünün tespitine yönelik geliştirilmiş bir test bulunmamaktadır. Zeka ile ilgili bir problem ya da öğrenme güçlüğüne eşlik edebilecek başka bir tanının olabileceği düşünüldüğü zaman WISC-IV ve CAS zeka testleri uygulanmaktadır. Belirtilen durumlar dışında DSM-V tanı kriterleri dikkate alınarak yapılan akademik bir değerlendirme ile öğrenme güçlüğü tespit edilebilmektedir.

DİSLEKSİ VE DİKKAT EKSİKLİĞİNİN BENZERLİKLERİ NELERDİR?

*Her ikisinde de okuma yazma sorunları bulunabilir.
*Her ikisinde de yazının bozuk olma olasılığı yüksektir.
*Her ikisinde de harflerin tanınması gecikebilir.
*Her ikisinde de sakarlık görülebilir.
*Her ikisinde de ince motor ve kaba motor becerilerde sorun yaşanabilir.
*Her ikisinde de dikkat sorunları gözlenebilir.
*Her ikisinde de sözlü ifade de zorlanma görülebilir.

DİSGRAFİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

● Okunaksız yazı.
● Yazı yazmak veya çizmekten kaçınma, yazarken çabuk yorulma.
● Kalemin sıkı, yanlış, eğik ya da garip bir şekilde tutulması
● Yazma ya da kopyalama hızında düşüklük.
● Tahtadan ya da kitaptan deftere not aktarırken zorluk çekme.
● Harflerin boyutları ve şekillerinde düzensizlik, tamamlanmamış harfler yapma.
● Büyük ve küçük harfleri/ el yazısı –düz yazı harfleri karıştırma.
● Yazım esnasında ses atlama veya ekleme.
● Kelimeler arasında boşluk bırakmama, yanlış heceden ayırarak yazma ya da birkaç
parça halinde yazma.
● Cümlelerde bitmemiş veya atlanmış kelimeler.
● Yazımlarda satır başından başlamama, satır atlama veya ters yönde yazma.
● Birçok imla yanlışı yapma.
● Söz dizimi yapısı ve dilbilgisi ile ilgili zorluk çekme.
● Yazıyı bir iletişim aracı olarak kullanmada zorlanma.
● Kağıt üzerinde düşünceleri düzenleme güçlüğü.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISI KİM TARAFINDAN KONULMAKTADIR?

Öğrenme güçlüğü çeşitli akademik alanlarda yaşanılan güçlükler olarak tanımlanır. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmalarına karşın öğrenme stillerindeki farklılıklardan dolayı kendilerinden beklenilen hedeflere ulaşmada sorun yaşarlar. Öğrenme güçlüğünde tıbbi tanı psikiyatristler tarafından konulur. Eğitsel tanı ise öğrenme güçlüğü alanında uzmanlaşmış özel eğitim uzmanları, psikolog ve psikolojik danışmanlar tarafından DSM-V tanı kriterleri baz alınarak yapılan akademik bir değerlendirme süreciyle konulabilmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TEDAVİ SÜRECİNDE İZLENECEK ADIMLAR NELERDİR?

1. Sorunla ilgili öncelikle ebeveynin gözlemlerini almak ve değerlendirme sonucu hakkında ebeveyni bilgilendirmek.
2. Çocuğun öğretmenini varsa PDR servisini bilgilendirmek ve işbirliği yapmak.
3. Yetersiz ve sorunlu olan becerileri geliştirici özel eğitim programı hazırlamak,
hedefleri saptamak.
4. Geri bildiren, farkına vardıran, düzelttiren bir yaklaşımla çocuğun hatasını fark edip düzeltmesine fırsat vermek.
5. Anne-babayı, çocuğun öğrenme, ders çalışma, davranış ve alışkanlıklarından
sorunlarla nasıl baş edebilecekleri konusunda bilgilendirmek.
6. Öğrenme güçlüğüne eşlik eden benlik saygısı, sosyal beceriler ve duygusal
davranışsal sorunlar var ise bireysel-grup terapiye yönlendirmek.
7. Periyodik olarak değerlendirmek, devam eden sorunlar için yeni hedefler belirlemek.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TESTİ

Öğrenme güçlüğü okuma, yazma ve matematik gibi çeşitli akademik alanlarda yaşanılan güçlük olarak adlandırılır. Öğrenme güçlüğünde zeka düzeyinin normal ya da normal üzeri olması kriteri yer alır.

Yalnızca öğrenme güçlüğünün tespitine yönelik geliştirilmiş bir test bulunmamaktadır. Öğrenme güçlüğünün tespitinde ilk olarak tıbbı bir kontrolden geçilmesi gerekir. Tıbbı kontrol ile yaşanılan güçlüğün fizyolojik bir sorunun sonucu olup olmadığı değerlendirilir. Herhangi bir fizyolojik nedene bağlı olmaksızın öğrenmede sorun yaşanması öğrenme güçlüğüne işaret olabilir. Bu aşamada bir uzmana başvurmak gerekir. Öğrenme güçlüğü yaşadığı düşünülen bir birey akademik olarak değerlendirilir. Bu değerlendirme DSM-V tanı kriterlerine göre yapılmaktadır. Akademik değerlendirmenin yanı sıra aile ve öğretmen gözlemlerine de başvurulur. Değerlendirme sonrası zeka düzeyinde bir anormallikten şüpheleniliyor ya da eşlik eden başka bir tanı olabileceği düşünülüyorsa CAS ve WISC-IV zeka testlerinden birinin uygulanması önerilir. Bu testler yalnızca öğrenme güçlüğünün tespiti için geliştirilmemiştir ancak öğrenme güçlüğünü en iyi yordayabilen testlerdir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN TEDAVİSİ NE KADAR SÜRER?

Öğrenme güçlüğü; normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin okuma, yazma, matematik gibi akademik alanlarda zorluk yaşaması ve potansiyellerinin altında başarı göstermeleri sonucu ortaya çıkan güçlük olarak adlandırılır.

Öğrenme güçlüğünün herhangi bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavi birey için hazırlanan bireysel eğitim programları eşliğinde akademik destek ile gerçekleştirilir. Tedavi sürecini etkileyen etmenler şu şekilde sıralabilir:

*Tanının ne zaman konulduğu,
*Bireyin akademik alanlardaki eksiklikleri,
*Bireyin potansiyeli (zeka düzeyi),
*Öğrenme güçlüğüne eşlik eden başka bir tanının olup olmaması,
*Aile ve okul işbirliği
gibi etmenler tedavi süreci ve süresini etkilemektedir. Bireyin eğitim desteğini ne kadar ve ne sıklıkta alması gerektiği bu etmenlere bağlı olarak bireyden bireye değişiklik göstermektedir.

MATEMATİK ÖĞRENME BOZUKLUĞU (DİSKALKULİ) BELİRTİLERİ NELERDİR?

● Rakamları ve aritmetik sembolleri tanımada zorlanma,
● Rakamları seçme ve yazmada hata yapma,
● Ritmik saymayı öğrenmekte, tek, çift saymada güçlük,
● çekme, sayarken sayıları atlama, sıralama yapmada zorlanma,
● +, – , x ve diğer işaretleri saptama ve bunları doğru kullanmakta zorlanma,
● Toplama, çıkarma, çarpma, bölme işlemlerinde zorlanma,
● Matematik problemlerinde sonuca ulaşmayı sağlayan işlem sırasını oluşturamama,
● Çarpım tablosunu ezberleyememe veya birkaç gün içinde unutma,
● Hafıza problemleri yaşayarak, çok basit hesap hataları yapma,
● Matematiksel sembolleri birbiri ile karıştırma,
● Sağ-sol kavramını öğrenememe veya sürekli bu konuda hata yapma,
● Dikkat bozukluğu, konsantre olamama,
● Tarih, saat, zaman kavramlarına hakim olamama,
● Geometrik şekil – cisimleri ve şekillerle ilgili bağıntıları öğrenmede güçlük.
● İşlemlerde sürekli parmak saymak zorunda kalma,
● Matematiğe karşı endişe veya olumsuz tutum,
● Çarpım tablosunu ezberleyememe, çabuk unutma,
● Akıl yürütme yöntemlerini ve çok aşamalı hesaplama yöntemlerini öğrenmekte
zorluk,
● Mesafe, ağırlık, uzunluk, zaman tahmini yapamama.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ KARŞISINDA NELER YAPILMALIDIR?

Erken tanı bu çocukların geleceklerini etkileme açısından çok önemlidir, çünkü bu çocukların sadece akademik hayatları değil, akademik başarısızlık nedeniyle psikososyal gelişmeleri/hayatları da bu durumdan olumsuz etkilenir.

Erken tanı veli ve öğretmenlerdeki farkındalık ile mümkündür. Soruna yaklaşımda okul, aile, psikolog, psikiyatrist ve özel eğitim uzmanı işbirliği gereklidir. Çocuğunun güçlük çektiği alana yönelik kinestetik, işitsel ve görsel eğitim metotları seçilmeli; eğitsel eksikliklerine göre bireysel bir program hazırlanarak desteklenmelidir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISI NE ZAMAN KONULMAKTADIR?

Okul öncesi dönemde; çocukları dikkatli bir şekilde gözlemleyen ebeveynler ve profesyonel kontrolü tercih ederek bir uzman yardımı alan aileler öğrenme güçlüğü tanısının erkenden konulmasını sağlarlar. Öğrenme güçlüğü belirtilerinin, çocukların okul hayatı başladığında daha aktif bir şekilde görülmesi ve tespit edilebilmesi nedeniyle, öğrenme güçlüğü tanısı genellikle çocukların eğitim hayatının başladığı ilk yıllarda konulur.

Öğrenme güçlüğü ne kadar erken fark edilir ve teşhis ne kadar erken konulursa, o kadar hızlı ve erken bireysel eğitim desteğinden faydalanılmakta ve iyileşme sağlanmaktadır. Ayrıca yetişkinlik döneminde de öğrenme güçlüğü gözlemlenebilmektedir.

DİSLEKSİ TEDAVİSİ

Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin okuma alanında sorun yaşaması ve kendilerinden beklenilen performansın altında başarı göstermeleri ile sonuçlanan güçlük disleksidir. Disleksi öğrenme güçlüğünün alt türlerinden biridir. Dislektik bireylerin okuma hızları düşüktür. Okuma yaparken hece atlama, heceleri tersten okuma, satır takibi yapamama gibi sorunlar yaşarlar.

Disleksinin de diğer öğrenme güçlüğü türlerinde olduğu gibi herhangi bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavi bireysel olarak hazırlanan eğitsel destek programları ile gerçekleşir. Hazırlanan bu program ile birey, disleksi semptomlarını tolere edebilene kadar akademik olarak desteklenir. Tedavinin ne kadar süreceği bireyin disleksisinin şiddeti, tanının konulduğu zaman (erken tanı tedavi süreci için olumlu bir etkendir), disleksi tanısına eşlik eden başka bir tanı olup olmaması gibi çeşitli etkenlere bağlıdır.

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ

Özel öğrenme güçlüğü genel olarak çocuk ilkokuldayken fark edilir. Okul öncesi dönemlerde erken teşhis için dikkat çalışması, eşleştirme oyunları, kalem kağıt çalışmaları gibi çalışmalar yaptırılır. Bu çalışmalar çocuğun işitsel dikkat, adlandırma, kelimeleri yerinde kullanarak konuşma ve ince motor becerilerinin (kalem kullanma, makas tutma vb) gelişimini sağlar. Okul öncesi dönemde çocukta görülen konuşmada gecikme, yanlış sözcük kullanımı, tekerlemeleri öğrenememe, şarkı/şiir ezberleyememe, renkleri adlandırılmama gibi durumlarla karşılaşıldığında çocuk takip edilmeli ve bu eksikleri kapatmaya yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Özel eğitimin amacı herhangi bir alanda öğrenme güçlüğü çeken çocuğu erkenden teşhis etmek, ihtiyaç duyduğu alanları desteklemek ve eksiklerini giderecek çalışma programını sunmaktır.

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ’NDE TEDAVİ SÜRECİ

Özel öğrenme güçlüğünün değerlendirilmesi için farklı yöntemler vardır. Bunlar gözlem, testler, değerlendirme formları ve çocuğun çevresindeki kişilerle yapılacak görüşmelerdir. Çocuğun değerlendirilmesi ve programının oluşturulması süreci bir ekip işidir ve işbirliği gerektirir. Çalışma programına başlanmadan önce çocuğun ve ailenin süreçle ilgili bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi önemlidir. Özellikle ailenin çocuğu olduğu haliyle kabul etmesi ve destekleyici bir tutum göstermesi sürecin ilerlemesi için önemlidir. Akademik çalışmalar yapılırken çocuğun duygusal ve sosyal yönden de ihmal edilmeyip desteklenmesi gerekir. Bu süreçteki gelişmelerden aile ve çocuk haberdar edilmelidir. Çocuğun özel öğrenme güçlüğü sebebiyle yaşadığı zorluklarla baş edebilmeyi öğrenmesinde çeşitli faktörler etkilidir. Bunlar çocuğun yetenek ve sabrı, özel eğitim uzmanıyla kurduğu ilişki, ailesinin çocuğa verdiği destek ve sürece duyduğu güven, sınıf ve rehber öğretmenin tutumu, okuldaki arkadaşlık ilişkileri ve sportif ya da sanatsal alanda çocuğun gösterdiği başarı gibi faktörlerdir.

DİSLEKSİ EĞİTİMİ NEDİR?

Disleksi, öğrenme güçlüğünün alt türlerinden biridir. Bireyin normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmasına rağmen okumada sorunlar yaşaması, okuma hızının düşük olması gibi güçlükler sonucu kendini gösteren bir durumdur. Dislekside tedavi diğer öğrenme güçlüğü türlerinde olduğu gibi bireysel eğitim desteği ile gerçekleşir. Disleksi eğitimi olarak adlandırılabilen bu süreç bireyin eksik olduğu ve güçlük yaşadığı alanların belirlenmesi için yapılan değerlendirme süreci ile başlar. Değerlendirme sonrası birey için bireysel bir eğitim programı oluşturulur. Birey bu bireysel eğitim programı ile disleksi semptomlarını günlük hayatına tolere edebilene ve akranlarının düzeyine erişerek müfredat takibi yapabilene kadar desteklenir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN SEBEBİ NEDİR?

Öğrenme güçlüğünün etiyolojisi kesin olarak bilinmese de ilgili araştırmaların ortaya çıkardığı ortak etmenler şunlardır:

– Genetik Etmenler,
– Nörolojik Fonksiyonlardaki Bozukluk,
– Hemisfer Arası İletişim Sorunları,
– Fonolojik İşlevlerdeki Bozukluk,
– Algısal Bozukluklar,
– A Tipik Asimetrisi,
– Metakognitif Gecikme.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR?

Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin öğrenme stillerindeki farklılıklardan dolayı; okuma, yazma ve matematik gibi eğitsel alanlarda zorluk yaşaması sonucu potansiyellerinin altında başarı göstermelerine yol açan güçlüğe öğrenme güçlüğü denilir. Öğrenme güçlüğü herhangi bir fizyolojik rahatsızlık değildir. Öğrenme güçlüğünün nedeninin kalıtsal etmenler olduğu düşünülmektedir.

Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler eğitim hayatlarında yaşadıkları zorluklar nedeni ile başarısız olurlar ve akranlarından geri de kalırlar. Öğrenme güçlüğünün tedavisi ise bireylerin eğitim hayatlarında yaşadıkları bu zorlukları tolere edebilmek ve akranları ile aynı düzeye erişebilmek için oluşturulan bireysel eğitim desteği ile gerçekleştirilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ HER BİREYDE AYNI ŞEKİLDE Mİ GÖRÜLÜR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin çeşitli akademik alanlarda sorun yaşaması ve performanslarının altında başarı sergilemeleri sonucu ortaya çıkan bir güçlüktür. Öğrenme güçlüğünün üç alt türü bulunmaktadır. Bunlar; disleksi (okuma güçlüğü), diskalkuli (matematikte güçlük), disgrafi (yazı yazmada güçlük) şeklinde sınıflandırılır.

Her bireyde öğrenme güçlüğünün üç türünün de bulunması gibi bir durum söz konusu değildir. Bu sebeple öğrenme güçlüğü bireysel olarak farklılık gösterir. Bazı bireylerde her üç alt tür de gözlemlenirken; bazı bireylerde ikisi, bazı bireylerde ise yalnızca biri bulunabilir. Bu durum öğrenme güçlüğünün şiddetini ve tedavi sürecinin seyrini etkilemektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DEHB

Bireylerde yalnızca öğrenme güçlüğü olabileceği gibi bu duruma eşlik eden farklı tanılarda olabilir. Bu tanılardan en çok karşılaşılanı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğudur. Yapılan araştırmalar sonucu öğrenme güçlüğü olan bireylerin %51’ine dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısının eşlik ettiği ortaya konmuştur.

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN BİREYLERDE GÖZLEMLENEN BELİRGİN ÖZELLİKLER NELERDİR?

 Önemli gelişimsel alanlarda gecikme,
 Dürtüsellik- düşünmeden hareket etme,
 Duygusal dalgalanma- duygularda hızlı değişim,
 Genel koordinasyon eksikliği,
 Dikkat bozukluğu,
 Algı- motor bozukluğu,
 Bellek ve düşünme bozuklukları,
 Belirgin akademik problemler,
 Konuşma ve konuşma seslerini öğrenme bozuklukları,
 Merkezi sinir sistemi düzensizliği ve bozukluğu belirtileri,

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANI AŞAMASINDA KULLANILAN TESTLER HANGİLERİDİR?

- Standartlaştırılmış zekâ testleri (WISC-IV ve CAS gibi),
– Tarama testleri,
– Görsel-motor becerilerini belirlemek amacıyla uygulanan testler,
– İşitsel algı/dil testleri,
– Akademik düzeyin belirlenmesi amacıyla uygulanan okuma, yazma, matematik testleri,
– Sosyal uyum ve kişilik testleri,
– DSM-V Tanı Kriterleri
– Diğer testler.

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE ERKEN TANI

Özel öğrenme güçlüğü bireylerde düşük akademik başarıya, okul terkine, stresin artmasına ve ruh sağlığının bozulmasına sebep olabilmektedir. Düşük akademik başarı uzun vadede okula devam etmede isteksizliğe ve olumsuz okul algısına yol açmaktadır. Özel öğrenme güçlüğüne sahip bireylerin okul bırakma oranlarının %40 olduğu belirtilmektedir. Erken tanı koyulması erken müdahale şansını arttırarak bu bireylerin yaşadığı psikolojik, akademik ve sosyal açıdan tüm zorlukların en aza indirilmesine olanak sağlamaktadır. Bireylerin destek eğitimlerinden en kısa zamanda en yüksek verimi alabilmeleri için erken tanı büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, belirtilerin erken tanılanması ve bireylerin gerekli müdahalelere yönlendirilmesi çok önemlidir. Müdahale için gecikilmiş bireylerde sağlıklı bir kimlik edinme süreci olumsuz etkilenebilmektedir.

Doğan, H. (2012). Özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan 5-6 yaş çocukları için uygulanan erken müdahale eğitim programının etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
ASLAN, K . (2015). Özgül Öğrenme Güçlüğünün Erken Dönem Belirtileri ve Erken Müdahale Uygulamalarına Dair Derleme. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE ÖZGÜVEN

Özel öğrenme güçlüğü denildiğinde akla bireyin akademik hayatında yaşadığı zorluklar gelse de bu zorluklar bireyin yaşamını farklı alanlarda da etkiler. Akademik alanda yaşadıkları olumsuzluklarla mücadele etmeye çalışırken kendilerini yetersiz hisseden çocuklar bu hissi genelleyerek bir bütün olarak kendilerini yetersiz görüp özgüvenlerini yitirebilirler. Özel öğrenme güçlüğü belirtileri gösteren bir çocuk okula başlayıp akranlarının olduğu bir ortama girdiğinde kendini onlarla kıyaslamaya başlar. Başkalarının kolaylıkla yapabildiği şeylerde kendinin zorlandığını gören çocuk olumsuz bir benlik algısına sahip olur. Bu aşamada bu çocuklar sosyal açıdan desteklenmelidir. Akranlar ve ailenin tutumu çocuğun geliştirdiği benlik algısında önemli bir yere sahiptir. Aynı şekilde öğretmen tutumunun da bu algıda etkili olduğunu gösteren araştırmalar bulunmaktadır. Çocuğun kendiyle ilgili olumlu bir algı geliştirebilmesi için ebeveynlerin ve ailelerin özel öğrenme güçlüğünün ne olduğunu bilmesi ve yaşadığı zorluklar karşısında çocuğa destekleyici mesajlar vermeleri önemlidir. Aynı şekilde okul ve aile arasındaki işbirliği ve iletişimin sağlam olması da çok önemlidir. Çocuğun güçlü yönleri ve başarılı olduğu alanlar tespit edilerek bu alanlara yönlendirilmelidir.

McMullen, R.C., Shippen, M.E., and Dangel, H.L. (2007). Middle school teachers’ expectations of organizational behaviors of students with learning disabilities. Journal of Instructional Psychology, 34(2), 75-80.
Undheim, A., and Sund, A. (2008). Psychosocial Factors and Reading Difficulties: Students With Reading Difficulties Drawn From A Representative Population Sample. Scandinavian Journal of Psychology, 49, 377–384.

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DEPRESYON

Özel öğrenme güçlüğüne sahip çocukların akademik başarılarının düşük olduğu görülmektedir. Akademik başarının düşük olması çocukların kendilerini diğer alanlarda da başarısız olarak algılayarak kendilerini yetersiz görmelerine neden olabilmektedir. Çocuğun kendiyle ilgili olumsuz düşüncelere sahip olması onu depresyona daha açık bir konuma getirir. Bunun yanı sıra yapılan çalışmalar özel eğitim desteğine ihtiyaç duyan çocukların normal gelişim gösteren çocuklara göre daha fazla akran zorbalığına maruz kaldığını göstermektedir. Yine aynı şekilde akran zorbalığına uğramanın depresyonun belirleyicilerinden biri olduğu bilinmektedir. Özet olarak, yaşanan akademik zorluklara okulda yaşanan akran zorbalığı da eklendiğinde özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarda kaygının ve depresif ruh halinin yüksek olduğu görülmektedir.

Undheim, A. ve Sund, A. (2008). Psychosocial Factors and Reading Difficulties: Students With Reading Difficulties Drawn From A Representative Population Sample. Scandinavian Journal of Psychology. 49, 377–384.
Swearer, S. M., Wang, C., Maag, J. W., Siebecker, A. B., & Frerichs, L. J. (2012). Understanding the bullying dynamic among students in special and general education. Journal of School Psychology, 50(4), 503-520.
Kaltiala-Heino, R., Fröjd, S., and Marttunen, M. (2010). Involvement İn Bullying And Depression İn A 2-Year Follow-Up İn Middle Adolescence. European Child And Adolescent Psychiatry, 19(1), 45.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR? TÜRLERİ NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü bireyin zeka düzeyinin normal veya normal üzeri olup herhangi bir fizyolojik sorunu olmaksızın okuma, yazma, matematik gibi bilişsel becerilerde ve akademik alanlarda sorun yaşaması durumudur. Öğrenme güçlüğünün sebebinin merkezi sinir sistemindeki aksaklıklardan kaynaklandığı düşünülmekle beraber kesin bir sonuca ulaşılmamıştır. Öğrenme güçlüğünün üç alt türü bulunmaktadır. Bunlar:

*Disleksi (Okuma Bozukluğu)
*Disgrafi (Yazı Anlatım Bozukluğu)
*Diskalkuli (Matematik Bozukluğu)

Bireyde öğrenme güçlüğünün bir alt türü bulunabileceği gibi tüm alt türleri de bulunabilir. Öğrenme güçlüğünün türü, şiddeti ve tanı zamanı tedavi sürecini etkilemektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü, farklı öğrenme stillerine sahip bireylerin normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmalarına rağmen öğrenme stillerindeki bu farklılıklar sebebiyle matematik, okuma ve yazma gibi akademik alanlarda sorun yaşamasıdır.

Öğrenme güçlüğü belirtileri:

* Bazı harflerin okuma ve yazımlarının karıştırılması (b-d gibi),
* Tersten okuma yapma (ev yerine ve gibi),
* Okuma hızının düşük olması,
* Okuduğunu anlamada sorun gözlemlenmesi,
* Çarpım tablosunu ezberleyememe,
* Soyut işlemlerde zorluk,
* Oryantasyon ve mekan algısında sorun (sağ ve solu karıştırma),
* Zaman kavramında sorun (dün, bugün gibi zaman belirten kelimelerin yanlış kullanımı),
* Sıralı becerilerde sorun (ritmik saymalar, aylar, günler ve mevsimlerin doğru sıralamayla öğrenilememesi),

Yukarıda sıralanan belirtiler öğrenme güçlüğünde en çok gözlemlenen belirtilerdir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ

Öğrenme güçlüğü bireylerin normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmalarına rağmen okuma, yazma ve matematik gibi akademik alanlarda sorun yaşaması sonucu ortaya çıkan bir güçlüktür. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler akademik olarak kendilerinden beklenilen hedeflere akranları ile aynı anda ulaşamazlar.

Konu öğrenimi ve müfredat takibi yapmak öğrenme güçlüğü olan bireyler için son derece zordur. Öğrenme güçlüğü bireylerin akademik hayatlarında sorunlara neden olduğu gibi bazı durumlarda psiko-sosyal problemlere de neden olabilir.

Öğrenme güçlüğünün zeka geriliği ile ilişkili olduğu söylemleri yanlıştır. Öğrenme güçlüğü tanısı konulabilmesi için zeka düzeyinin normal ya da normal üzeri olması şartı aranmaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ZEKA DÜZEYİ İLE İLGİLİ BİR PROBLEM MİDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin matematik, okuma ve yazma gibi eğitsel alanlarda akademik başarısızlık yaşaması durumudur. Öğrenme güçlüğü zeka düzeyi ile ilgili bir problem değildir. Bireyin öğrenme güçlüğü tanısı alabilmesi için normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olması şartı aranmaktadır. Öğrenme güçlüğünün tanı kriterlerinin başında zeka düzeyinin normal ya da normal üzeri olması yer alır. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerin akademik olarak başarısız olmalarının nedeni zeka düzeyindeki anormallikten değil öğrenme stillerinin farklı olmasından kaynaklanır. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler herhangi bir devlet okulunda ya da özel okulda akranları ile eğitimlerine devam edebilirler. Ancak konu öğrenimini ve müfredat takibini akranları ile aynı anda gerçekleştiremedikleri ve öğrenme güçlüğü semptomlarını hem günlük hem de akademik hayatlarına adapte edemedikleri için bireysel eğitim desteği almaları gerekir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TEDAVİSİ

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal zeka düzeyine sahip bireylerin çeşitli akademik alanlarda zorluk yaşaması ve potansiyellerinin altında başarı göstermeleri sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünün herhangi bir ilaç tedavisi yoktur. Öğrenme güçlüğü tanısı konulduktan sonra birey için bireysel bir eğitim programı hazırlanır. Bu programın içeriği bireyin eksik olduğu ve zorluk yaşadığı alanlara göre oluşturulur. Birey öğrenme güçlüğü semptomları ile başa çıkabilene ve hayatına adapte olabilene kadar tedavi süreci devam eder.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARDA OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE GÖRÜLEN ÖZELLİKLER NELERDİR?

• Konuşmada gecikme görülebilir.
• Birbirine yakın heceli kelimelerde sesler karıştırılır. (“Su” yerine “bu” gibi)
• Motor becerilerde başarısızlıklar gözlemlenebilir.
• Sağ-sol karıştırılır.
• Renk ve nesne isimlerinin öğreniminde zorluk yaşanır.
• Rakamları öğrenme ve tanımada zorluk yaşandığı gözlemlenir.
• Alfabedeki harf ve seslerin öğrenilmesinde zorluk yaşanır.
• Zaman ve yön kavramları birbirine karıştırılır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DİSLEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİ NEDİR?

Disleksi öğrenme güçlüğünün türlerinden biridir. Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin, matematik, okuma, yazma gibi akademik alanlarda zorlanmaları ve kendilerinden beklenilenin altında performans sergilemeleri sonucu akademik başarısızlık yaşaması ile ortaya çıkan duruma öğrenme güçlüğü denir. Öğrenme güçlüğünün üç farklı türü bulunmaktadır. Bunlar; disleksi, disgrafi ve diskalkulidir.
Bireyin okuma,okuduğunu anlamada sorun yaşaması; okuma hızının düşük olması gibi alanlarda sorunlara neden olan öğrenme güçlüğü türü disleksidir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TESTİ VAR MIDIR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerde görülen bir durumdur. Bireyin zeka düzeyi ile ilgili bir problem olmadığı halde, kendisinden beklenilenin altında performans sergiliyor ve akademik alanlarda başarısızlık yaşıyorsa öğrenme güçlüğü yaşıyor olabilir. Öğrenme güçlüğü tanı aşamasında yalnızca öğrenme güçlüğünü tespit etmeye yönelik herhangi bir test bulunmamaktadır. Tanı konulurken, DSM-V tanı kriterlerinden, aile-öğretmen gözlemlerinden yararlanılır. Ayrıca CAS ve WISC-IV zeka testinin öğrenme güçlüğünü yüksek oranda yordayabilen testler olduğu bilinmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR

Öğrenme güçlüğü okuma, yazma ve matematik gibi eğitsel alanlarda sorun yaşanmasına neden olan bir durumdur. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerin zeka düzeyleri normal ya da normal üzeri olmasına rağmen potansiyellerinin altında performans gösterirler. Bunun sebebi öğrenme stillerinin farklı olmasıdır. Farklı öğrenme stillerine sahip olan bu bireyler eğitim hayatları içerisinde akranları ile aynı anda aynı hedeflere ulaşmakta sorun yaşarlar. İçerisinde bulundukları eğitim döneminde kendilerinden beklenilen hedeflere ulaşılmaması öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerde akademik başarısızlık ile sonuçlanır.

Akademik başarısızlığın yanı sıra özgüven sorunları,kaygı bozuklukları, akran zorbalığı, okul fobisi gibi psiko-sosyal problemlerin öğrenme güçlüğüne eşlik edebildiği gözlemlenmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR? EBEVEYNLER ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ YAŞAYAN ÇOCUKLARINA NASIL DESTEK OLMALIDIR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların; okuma, yazma ve matematik gibi akademik alanlarda zorluk yaşaması ve potansiyellerinin altında başarı göstermesi şeklinde ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünde zeka ile alakalı hiçbir problem olmadığı halde çocukların akademik başarısızlık yaşamalarının nedeni öğrenme stillerinin farklı oluşlarıdır. Ebeveynler öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklarına destek olmak için:

-Çocuğun olumlu yanlarına odaklanmalı,

-Yalnızca okul başarısı ile çocuğu sınırlandırmamalı,

-Başarı sağlayabileceği farklı alanları keşfederek bunları yapması konusunda cesaretlendirmeli
(müzik ya da spor gibi),

-Beklentilerini yapabilecekleri ile sınırlı tutmalı,

-Basit ve anlaşılır açıklamalarda bulunmalı,

-Her çocuğun kendine özgü olduğunu unutmamalıdır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ

Öğrenme güçlüğü, zeka düzeyi normal ya da normal üzeri olan bireylerin eğitim ortamı ve güdülenme sürelerinde belirgin bir farklılık olmamasına rağmen akademik olarak; konuşma, okuma, yazma, aritmetik ya da diğer okul becerilerinin bir veya birden fazlasının gelişimini olumsuz yönde etkileyebilen nöro-biyolojik bir bozukluktur.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE NASIL MÜDAHALE EDİLMELİDİR?

Öğrenme güçlüğünü tespit edebilmek için çeşitli psikolojik değerlendirme
envanterleri bulunmaktadır. Doğru değerlendirme için okuldan ve aileden alınan bilgi çocuğun performansı ile birleştirilir ve öğrenme güçlüğü yaşayıp yaşamadığına karar verilir. Öğrenme güçlüğünün bir ilaç tedavisi olmamakla birlikte, zorluk yaşanan alanlardaki becerilerin bireysel olarak hazırlanan programlar ve bu program doğrultusunda verilen akademik destek ile iyileştirilebilir olduğu bilinmektedir. Öğrenme güçlüğünde sorun yaşanılan alan yalnızca akademik olmayabilir. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler psiko-sosyal problemlerde yaşayabilir. Bu sebeple öğrenme ile ilgili verilen desteğin yanı sıra çocuk ruh sağlığı alanında uzmanlaşmış profesyonellerden destek alınması, çocuğun yaşadığı duygusal zorluğu aşmasında da iyileştirici bir etki sağlamaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TEDAVİ SÜRECİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR ?

Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin potansiyellerinin altında performans göstermesi; matematik, okuma ve yazma gibi akademik alanlarda güçlük çekmesiyle ortaya çıkan durum öğrenme güçlüğü olarak adlandırılır. Öğrenme güçlüğünün herhangi bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavi, bireylerin zorluk yaşadıkları ve eksik oldukları alanlara göre hazırlanan bireysel eğitim programları ile gerçekleştirilir. Bu bireysel eğitim programları doğrusultusunda birey eğitsel olarak desteklenir. Öğrenme güçlüğünde tedavi sürecini etkileyen bazı faktörler şu şekilde sıralanabilir:

*Tanı zamanı (erken tanı tedavi sürecinde son derece önemlidir)
*Bireyin mevcut potansiyeli (zeka düzeyi)
*Okul ve öğretmen desteği
*Ailenin farkındalık düzeyi ve desteği
*Eşlik eden bir sorun olup olmaması
*Bireyin psiko-sosyal durumu
*Bireyin örselenme düzeyi
*Sosyal çevre

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISI KAÇ YAŞINDA KONULMAKTADIR ?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin matematik, okuma, yazma gibi akademik alanlarda sorun yaşaması ve mevcut potansiyellerinin altında başarı göstermeleri sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğü olan bireylerinin akranları ile aynı anda aynı hedeflere ulaşamamasının nedeni öğrenme stillerinin farklı olmasıdır. Öğrenme güçlünün tedavisi birey için hazırlanan bireysel eğitim programları ile gerçekleştirilir. Bireysel eğitim desteğine erken başlanması öğrenme güçlüğü tedavisinde en önemli noktalardan biridir. Ebeveynlerin farkındalık düzeylerinin yüksek olması ve iyi birer gözlemci olmaları ile okulöncesi dönemde de öğrenme güçlüğü tanısı konulması mümkündür. Okulöncesi öğrenme güçlüğü belirtileri şu şekilde sıralanmaktadır:

*Konuşmada gecikme
*Yeni sözcükleri yavaş öğrenme
*Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk
*Kafiyeli sözcükleri öğrenmede güçlük
*Harfleri tanımada güçlük
*Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.
*Renkleri öğrenmede zorluk
*Cisimleri öğrenmede zorluk
*Sayıları öğrenmede zorluk

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNDE AİLENİN YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR ?

Araştırmalar eğitim düzeyi yüksek ebeveynler ve nitelikli öğretmen gibi faktörlerin erken teşhiste etken olduğunu ve çocukların sorunları ile baş etmede kolaylaştırıcı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Aileler, öğrenme güçlüğü çeken çocuklarına karşı zorlayıcı bir tutum sergilememeli, yardım ederken sinirlenmemeli, anlayışlı olmaya özen göstermelidir. Bu çocukların istemedikleri için okumadıklarına inanmak en büyük yanlıştır. Onlar okumakta zorlandıkları için okumak istememektedirler. Böyle düşünmek, sorunu daha da büyütür. Çocuk aile ile iletişimi keser ve kaygı düzeyi yükselir. Bu nedenle anne babalar öğrenme güçlüğü tedavisi ve beraberinde görülebilecek olan psiko-sosyal sorunlar için uzman yardımı almalıdır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE MATEMATİK

Normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin; okuma, yazma ve matematik gibi eğitsel alanlarda kendi performanslarının altında başarı göstermesi sonucu gözlemlenen durum öğrenme güçlüğü olarak adlandırılır. Öğrenme güçlüğü yaşayan bireylerin akranları ile aynı anda aynı hedeflere ulaşamamasının nedeni öğrenme stillerinin farklı olmasıdır. Öğrenme güçlüğü olan bireyler yukarıda sıralanan eğitsel alanlardan biri ya da birden fazlasında sorun yaşayabilir. Zeka düzeyi normal ya da normal üzeri olan bireylerin matematik alanında sorun yaşaması diskalkuli öğrenme güçlüğü türü olarak adlandırılır. Diskalkulisi olan bireyler matematiksel işlemlerde, problemlerde, çarpım tablosunun kazanımında sorun yaşarlar. Diğer öğrenme güçlüğü türlerinde de olduğu gibi diskalkulinin tedavi süreci akademik destek sağlanarak gerçekleştirilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISINDA HANGİ TEST KULLANILIR ?

Öğrenme güçlüğü türlerinin her biri için tanı konulması dikkat ve uzmanlık gerektiren bir değerlendirme sürecini içerir. Öğrenme güçlüğü tanı aşamasında bireyin psiko-eğitsel bir değerlendirmeye alınması gerekir. Psiko-eğitsel değerlendirme sürecinde aile ile görüşme, anamnez alma, gözlem yapılır. İhtiyaç duyulduğu takdirde ise bazı bireysel test ya da ölçeklerden yararlanılır. Gerekli görüldüğü noktada öğrenme güçlüğü tanısı için en çok başvurulan testler WISC-4 Zeka Testi ve CAS testidir. Bu iki test öğrenme güçlüğü tanılama sürecinde yardımcı testlerdir. Ancak bilimsel olarak bakıldığında ve literatürler incelendiğinde yalnızca öğrenme güçlüğü tanısı koymak için geliştirilmiş bir test yoktur. Yukarıda adı geçen testler öğrenme güçlüğü tanı sürecinde sonucu desteklemek için ihtiyaç duyulursa başvurulan testlerdir. Hiçbiri tanılama için tek başına yeterli değildir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE SEBEP OLAN ETMENLER NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocuk ve yetişkinlerin akademik alanlarda performanslarının altında başarı göstermesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğüne sahip olan bireylerin akademik alanlarda yaşadıkları zorluklar öğrenme stillerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Öğrenme bozukluklarının etiyolojisi kesin olarak bilinmese de ilgili araştırmalar sonucu ortaya konan etmenler şu şekilde sıralanmıştır:
* Genetik Etmenler
* Nörolojik Fonksiyonlardaki Bozukluk
* Hemisfer arası İletişim Sorunları
* Fonolojik İşlevlerdeki Bozukluk
* Algısal Bozukluklar

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR?

İlkokula başlayan bir çocuktan beklenen, okuma ve yazma becerisini kazanmasıdır. Çocuk beklenenin aksine okuma yazma becerisini akranlarıyla aynı dönem de kazanamıyorsa bu öğrenme sorunlarının habercisi olabilir. Öğrenme sorunlarının zeka geriliği, görsel-işitsel problemler, ruhsal sorunlar, sosyo-kültürel yetersizlikler, nörolojik özürler, aile içi çatışmalar, düşük motivasyon, okul ya da öğretmenle ilgili problemler gibi birçok nedeni olabilir. Bu nedenlerin dışında ortaya çıkan öğrenme sorunu ise öğrenme güçlüğü olarak adlandırılır.

Öğrenme güçlüğü zeka düzeyi normal veya normalin üzerinde olan çocukların beklenilenin altında akademik beceriler göstermesi ve potansiyellerinin altında başarı sergilemeleri olarak tanımlanabilir. Öğrenme güçlüğü diğer öğrenme sorunlarının aksine herhangi bir duyusal, nörolojik, ruhsal, fiziksel problem olmaksızın; okuma, yazma, matematik, kendini ifade edebilme, oryantasyon gibi alanların birinde ya da birden fazlasında güçlük yaşanması durumudur.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN NEDENİ NEDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların çeşitli akademik alanlarda sorun yaşaması ve performanslarının altında başarı göstermesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünün nedeni kesin olarak bilinmemekle beraber yapılan araştırmalar sonucu genetik (kalıtsal) ve çevresel bazı etmenlere (doğum öncesi, doğum sonrası ve doğum sırasında yaşanan bazı olumsuzluklar) bağlı olabileceği ortaya konmuştur.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE EN SIK KARŞILAŞILAN SEMPTOMLAR

 Alfabedeki harf dizinini öğrenmede güçlük
 Seslerin karşılığı olan harfleri bulmada güçlük
 Kafiyeli sözcük üretmede ve sözcüğü oluşturan harfleri söylemede güçlük
 Hecelemede güçlük
 Sözcükleri, nesne ve kavram isimlerini hatırlamada güçlük
 Yazılı sözcükleri seslendirmede güçlük
 Bir sözcükteki benzer sesleri ayırt etmede güçlük ve seslerin yerini değiştirme
(Ör: Ekşi/eşki)
 Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk
 Okurken kelime, satır atlama ve/ya da sözcüklerin sonuna ek ekleme ve ekleri
okumama
 Yazı yazmada zorluk. Yazarken harf atlama ya da yanlış harf kullanma
 Yavaş ya da yanlış okuma
 Yazıda çok sayıda imla hatası (Cümle sonlarına nokta koymama, cümle başında
büyük harf kullanmama, vb.)
 Sesli okumada güçlük, sözcükleri yanlış sırayla okuma, kelime atlama ya da
sözcüğe takı ekleme
 Sözcüklerin doğru anlamını bilememe
 Çok kullanılmayan sözcükleri okuma ya da telaffuz etmede güçlük gibi sorunlar
Çarpım tablosunun öğreniminde güçlük
 Aylar, mevsimler gibi sıralı becerilerin öğreniminde güçlük
gibi semptomlar öğrenme güçlüğünde en sık karşılaşılan semptomlar olarak sıralanabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE ETKİ ETTİĞİ ALANLAR

Öğrenme güçlüğü bilinenin aksine sadece okuma ve yazma alanını etkilememektedir. Çocukların sosyal hayatını etkilemektedir. Özellikle okul yaşantısında çocuk kendini diğer çocuklardan aşağı hissedebilir, arkadaşlık kurmaya çabalamayı bırakabilir, çeşitlik grup etkinliklerinden uzak durabilir, yapılan şakaları anlama konusunda güçlük çekebilirler. Öğrenme güçlüğü çocuğun dinleme alanını da etkilemektedir. Örneğin gürültülü bir sınıfta öğretmenini dinlemekte zorluk yaşayabilir. Arka plandaki sesleri duyar. Bellek alanında bazı sorunlar yaşanabilir. Bir cümleyi okurken çok zaman harcarlar ve okumayı bitirdiklerinde cümleyi hatırlayamazlar. Bu da metni anlamalarını zorlaştırır. Mekansal algı konusunda sıkıntılar yaşayabilirler. Sağ ve solu ayırt etmekte zorluk yaşarlar. Bu okul hayatlarında çeşitli korkular oluşturmalarına sebep olabilir. Bunların yanında zaman yönelimi konusunda da sıkıntılar yaşayabildiklerini
söyleyebiliriz. Zamanı söylerken ya da bir zamana bağlı hareket ederken sorun yaşarlar.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN SOSYAL GELİŞİME ETKİLERİ

Öğrenme güçlüğü olan çocuklar normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olmalarına rağmen çeşitli eğitsel alanlarda sorun yaşamaktadırlar. Bu durum çocukların, okul hayatlarında akademik güçlüklerle karşı karşı kalmalarına neden olmaktadır. Çocukların yaşadıkları akademik güçlükler zaman geçtikçe düşük benlik saygısına, zayıf öz yeterlik inancına, stres, kaygı bozukluklarına ve duygusal problemlere sebep olabilmektedir. Bazı öğrenme güçlüğü olan çocukların okulda bulundukları zamanlarda sinirli, yalnız, kafası karışmış, yetersiz hissettikleri ifade edilmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE OKUMA

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların çeşitli akademik alanlarda sorun yaşaması ile ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğü olan çocuklarda kelimeleri hatalı ve yavaş telaffuz etme, sözcükleri okumayı otomatikleştirememe gibi semptomlar gözlenmektedir. Kelimeyi hatalı okuma, öğrenme güçlüğü olan çocukların harf-ses bağlantısını kurmada yaşadıkları zorluklardan kaynaklanmaktadır. Harf-ses bağlantısını etkili olarak kuramayan çocuklar, bütünsel olarak okudukları kelime sayısını artırıp doğru ve akıcı şekilde okuma becerilerini geliştirememektedirler. Bu durum öğrenme güçlüğü olan çocukların okuma gelişiminde yeterli hale gelememeleri ve bu dönemi başarılı bir şekilde tamamlayıp akranları ile aynı düzeyde okuma yapamamalarına beraberinde ise okuduklarını anlamakta sorun yaşamalarına neden olmaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNDE GÖZLEMLENEN SORUNLAR

Akademik olarak zorlanmanın yanında çocuklarda kitap okumada, yazı yazmada, ödevlerini yapmakta, okula gitmekte isteksizlik görülebilir.Bazı durumlarda çocuklar akran zorbalığına maruz kalabilmektedir. Bu gibi durumların önlenebilmesi için ailenin okul ile iletişim halinde olması önemlidir. Ayrıca aileler için öncelikle durumu kabullenme ve doğru metot ile eğitim veren bir kurumla iş birliği yapmaları önemlidir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE EŞLİK EDEBİLEN DAVRANIŞ PROBLEMLERİ

Çocuk oyun sırasında yaşıtlarıyla doğru iletişim kuramadığı için gruptan dışlanabilir. Kendisini iyi ifade edemediği için agresif tavırlar sergileyebilir. Sergilediği agresif tavırlar beraberinde uyum sorunlarını da getirecektir. Okul yaşantısında güven kırıcı durumlar ile karşılaştığı takdirde özgüven duygusunda yaşanacak bazı sorunlar ile karşılaşabilir. Arkadaşları ile aktif bir şekilde etkileşime geçememe durumu söz konusudur. Ev ortamında aile bireylerine karşı gelme, zarar verme gibi problemler de yaşanabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE EĞİTİM

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal zeka düzeyine sahip bireylerin okuma, yazma, matematik gibi akademik alanlarda kendi potansiyellerinin altında performans göstermeleri olarak ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünde birey akranlarından farklı olarak konu takibi ve öğrenimi konusunda zorlanır ve geride kalır. Bunun sebebi bireylerin öğrenme stillerinin farklı olmasıdır. Öğrenme güçlüğü yaşayan bir birey özel ya da devlet kurumlarında eğitimine devam edebilir. Ancak akranları ile eş zamanlı konu takibi yapabilmesi ve geride kalmaması için ek olarak destek eğitimi alması gerekir. Bu destek eğitim birey için hazırlanmış bireysel eğitim programları ile gerçekleştirilmelidir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN ETKİLERİ

Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler günlük hayatta kullanabilecekleri işlevsel bilgilerin kazanımında zorluk yaşayabilirler. Bunlar;

-Aylar

-Günler

-Çarpım Tablosu

-Sağ/sol yön bilgisi

-Zaman yönetimi

Gibi sıralı ve sosyal becerilerde yaşanan zorluklar olarak sıralanabilir. Bu becerilerin kazanılmaması bireyin hayat kalitesini düşürerek bireyin kendisini yetersiz hissetmesine sebep olabilir. Özgüven ve benlik saygısını etkileyebilir. Bireyler kendilerinde ya da aileler çocuklarında bu gibi durumları gözlemliyorsa tanı için bir uzmana başvurmaları önerilir. Öğrenme güçlüğü semptomları olarak sıralayabileceğimiz bu gibi durumların tedavisi akademik destek ile gerçekleştirilmektedir. Bu sayede birey günlük yaşantısında adaptasyonunu sağlayabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TEDAVİSİ NE KADAR SÜRER?

Öğrenme güçlüğünün herhangi bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavi süreci bireyin eksik olduğu, geride kaldığı akademik alanların belirlenip bu alanları geliştirmeye yönelik bireysel eğitim programlarının hazırlanması ile başlar ve destek eğitimi şeklinde gerçekleştirilir. Tedavinin ne kadar süreceği ya da eğitim desteğinin ne sıklıkta olması gerektiği bireyin performansına, öğrenme güçlüğünün şiddetine bağlıdır. Ayrıca öğrenme güçlüğünde tedavi sürecini etkileyen bir diğer önemli faktör ise erken tanı ve müdahaledir. Erken tanı ile akademik alandaki eksikliklerin oranı artmadan sürecin uzamasının önüne geçebilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NE DEĞİLDİR?

*Öğrenme güçlüğü zeka geriliği değildir. Öğrenme güçlüğü tanısı konulabilmesi için normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip olma şartı aranmaktadır.

*Öğrenme Güçlüğünün ilaç tedavisi yoktur. Öğrenme güçlüğünde tedavi destek eğitim programları ile gerçekleşir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ HER BİREYDE AYNI ŞEKİLDE Mİ GÖRÜLÜR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin çeşitli akademik alanlarda kendilerinden beklenilen performansın altında başarı göstermeleri ile ortaya çıkan bir durumdur. Her bireyde öğrenme güçlüğünün seyri ve şiddeti farklılık gösterir. Bazı bireylerde öğrenme güçlüğü türlerinden biri gözlemlenirken bazı bireylerde ise iki türü ya da üçü de gözlemlenebilir. Bu durum öğrenme güçlüğünün şiddetinin, tedavi sürecinin, bireylerin günlük hayatlarına etki derecesinin farklılık göstermesine neden olur.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLAR OKULDA NASIL BİR EĞİTİM ALMALIDIR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların öğrenme stilleri farklı olduğu için çeşitli akademik alanlarda kendilerinden beklenilenin altında performans göstermesi ile ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünün tedavisi eğitim desteği ile gerçekleşir. Öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklar diğer çocuklar gibi herhangi bir özel ya da devlet okulunda akranları ile birlikte eğitimlerine devam etmelidir. Ancak konu öğrenimi ve müfredat takibinde sorun yaşayacakları için bireysel eğitim desteği ile desteklenmelidirler.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARA OKUMA ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMANIN ÖNEMİ

Öğrenme güçlüğü olan çocuklar okumada yaşadıkları zorlanma dolayısıyla okumaya karşı ilgisiz ve isteksizdirler. Fakat bu zorlanmanın üstesinden gelmek de okuma çalışmaları yapmak ve buna zaman ayırmaktan geçmektedir. Bu nedenle okuma alışkanlığı kazanmaları okumadaki zorlukların üstesinden gelmek için gereklidir. Okumadaki zorlanmalarını azaltacak çalışmaları yaptıktan sonra okuyabildiğini gören ve bu anlamda motive olan çocukların okumaya ilgisinin arttığı bilinmektedir. Ailelerin ve diğer yetişkinlerin kitap okuyarak çocuğa rol model olması önemlidir. Onu okumaya teşvik edecek anlaşmalar yapmak, okumak isteyeceği kitabı seçmesini istemek gibi yöntemler faydalı olacaktır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE ÖĞRETMENLERİN YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR?

Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ile çalışan öğretmenler konu hakkında bilgi sahibi olmalıdırlar. Farklı öğrenme yöntemleri, materyalleri ve ortamlarına ihtiyaç duyduklarının farkında olmalıdırlar. Öğrencilerinin diğer öğrencilere kıyasla daha fazla ek ders almaları ve pratiğe ihtiyaçları olduğunu bilmeli; bu anlamda zaman ayırmalı ve sabırlı olmalıdırlar. Öğrencilerinin arkadaşlarından daha zor öğrendiğinin bilincinde olduğu durumları göz önünde bulundurup onları duygusal anlamda desteklemelidirler. Özgüvenlerine zarar verecek eleştiri ve yorumlardan kaçınmalıdırlar. Destekleyici ve motive edici bir tutum sergilemeli, gösterdikleri başarılar için takdir edici bir yaklaşımda olmalıdırlar. Konu hakkında uzmanların yönlendirmelerine açık olmalı ve özel öğrenme güçlüğüne sahip öğrencileri için uygun şartları oluşturmaya ve öğrenme için elverişli bir ortam sağlamaya istekli olmalıdırlar.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNDE AİLELERİN YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR?

Çocuğunda özel öğrenme güçlüğü olan aileler için süreç genellikle zorlayıcı olmaktadır. İlk yapılması gereken çocuğun sahip olduğu zorluğu kabul edip konu hakkında doğru bilgi ve yardıma ulaşmak olmalıdır. Özel öğrenme güçlüğünde en iyi gelişme aile, okul ve uzmanların işbirliği halinde çalışması ile gerçekleşmektedir. Aileler konu hakkında araştırılmalı, çocuğun eğitimine dahil olan kişileri bu anlamda bilgilendirmeli ve çocuğun uygun eğitimi almasını sağlamalıdır. En önemlisi çocuklarının öğrenmede zorluk yaşama sebebinin özel öğrenme güçlüğü olduğunu unutmamaları, onları zorlamamaları, baskı altına almamaları ve sabır göstermeleri gerektiğini bilmeleridir. Çocuklarının diğer çocuklardan farklı yollarla öğrenebildiklerini ve daha fazla zamana ihtiyaçları olduğunu anlamalıdırlar.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DEHB BİRLİKTE GÖRÜLDÜĞÜNDE MÜDAHALE YAKLAŞIMI NASIL OLMALIDIR?

Öncelikle DEHB’in yaratmış olabileceği olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması adına ilk müdahale bu bozukluğu kontrol altına almaya yönelik olmalıdır. Burada uzmanlar DEHB tanı ve tedavisine yönelik gerekli görüldüğünde ilaç ve aynı zamanda terapi desteği ile birlikte dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüselliğin çocuğun hayatındaki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmayı ya da kontrol edilebilir seviyelere çekmeyi amaçlamaktadır.
Aynı zamanda DEHB olan çocuklarının ihtiyaçlarının (hareket etmek, ortamdaki dikkat dağıtabilecek uyarıcıların azaltılması gibi) farkında olunması doğru müdahale için önemlidir. Sonrasında DEHB’in etkileri göz önünde bulundurularak öğrenme güçlüğüne yönelik kişiye ve ihtiyaçlarına özgü akademik bir çalışma programı hazırlanmalıdır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DEHB

Öğrenme güçlüğü ve DEHB’in birlikte görülme sıklığının %40 olduğu ve DEHB’in öğrenmede zorluk yarattığı bilinmektedir. DEHB nedeniyle planlama ve düzenleme becerileri yeteri kadar gelişemez. Dikkati odaklama ve sürdürmedeki güçlük öğrenilecek bilginin anlanmamasına ve kalıcı olamamasına neden olur. Dürtüsellik ve kendini kontrol edememe, öğrenme için gerekli olan bekleme ve sabır gösterme becerilerine engel olur. Tüm bunlar düşünüldüğünde DEHB’in öğrenme güçlüğü ile birlikte görüldüğünde öğrenmenin önünde büyük bir engel oluşturacağı anlaşılmaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE DİL GELİŞİMİ

Öğrenme güçlüğüne bağlı ya da bağımsız olarak dil-konuşma bozuklukları görülebilmektedir. Dil-konuşma bozuklukları okuyup anlama ve kavrama becerilerini olumsuz etkilemektedir. Sesleri doğru çıkaramama, bir dil becerisi olan okuma yazma becerilerini olumsuz etkilemektedir. Erken yaşlarda daha sık görülen dil-konuşma problemleri ilerleyen yaşlarda öğrenme güçlüğüne yol açan harfleri doğru seslendirememe, harfleri karıştırma gibi bozukluklara yol açmaktadır. Öğrenme güçlüğü ve dil-konuşma problemlerinin sıklıkla bir arada görüldüğü bilinmektedir. Dil-konuşma problemleri üzerine alınan doğru destek öğrenme güçlüğüne bağlı olarak görülen semptomların olumlu olarak değişmesini sağlamaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE OKULA UYUM

Okul sürecinde zorlanan çocuklar uyum konusunda da güçlük çekmektedir. Düşük akademik başarı ve düşük motivasyon sonucunda okulu bırakma ve okul reddi durumları ile çok fazla karşılaşılmaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARIN ÖZGÜVEN GELİŞİMİ

Öğrenme güçlüğü olan çocuklar, arkadaşlarının kolayca yapabildikleri etkinlikler karşısında kendilerini yetersiz hissetmektedirler. Bunun yanında olumsuz geri bildirimlere sıkça maruz kalmak da bireyde yetersizlik duygusu ve özgüven eksikliği oluşturur. Öğrenme güçlüğü olan çocuklarda akranlarla kıyaslanma, başarıyı tadamama, akademik başarısızlık sebebiyle aile ve öğretmen tarafından baskıya maruz kalma özgüven eksikliğine yol açabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARDA AKRAN İLİŞKİLERİ NASILDIR?

Öğrenme güçlüğü çocuklar özellikle okul ortamında yaşadıkları akademik problemler nedeniyle kendilerini yetersiz ve özgüvensiz hissedebilmektedir. Bu durum sağlıklı akran ve arkadaşlık ilişkileri geliştirmelerine engel olabilmekte ya da onlar tarafından dışlanma, alay edilme gibi problemlere yol açabilmektedir. Bu nedenle öğrenme güçlüğü çocukların ihtiyaçları var ise uygun sosyal becerileri geliştirebilmeleri için destek almaları gerekmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISI İÇİN ZEKA TESTİ GEREKLİ MİDİR?

Bir çocuğa öğrenme güçlüğü tanısı konulabilmesi için en az normal zeka olarak belirtilen zeka düzeyi aralığında olması gerekir. Öğrenmesi için gerekli zeka düzeyi, bilişsel beceriler ve öğretim ortamına sahip olması fakat buna rağmen öğrenmenin gerçekleşmemesi beklenir. Bu nedenle zeka ile ilgili şüphe oluşturacak gözlemler olduğunda uzmanlar zeka testi yapılmasını önermektedir. WISC-R, WISC-IV, CAS gibi zeka testleri bu anlamda uzmanlar tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca mental retardasyonu olan çocuklarda da özel öğrenme güçlüğü görülebildiği bilinmektedir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN YETİŞKİNLİK DÖNEMİNDEKİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

- Akıcı okumada problem yaşama
– Tek bir göreve odaklanmakta zorluk çekmek,
– Planlama ve organize olma becerisi gerektiren görevleri yapmakta zorlanmak,
– Uzun bir form doldurmaları istendiğinde zorlanmak,
– Hata yaptıklarında aşırı tepki göstermek,
– Not alma, mektup yazma gibi, düşünceyi kağıda geçirme tekniklerinde zorluk çekme
– Deneyim yoluyla daha iyi öğrenmek,
– Yönleri karıştırma, haritayı anlamada zorluk çekme,
– Bir konu hakkındaki düşüncelerini aktarmada zorluk yaşama yetişkinlerde öğrenme güçlüğünün yaygın belirtilerindendir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TANISINI KİM KOYAR?

Öğrenme güçlüğü, ilk olarak aile ve okul ortamlarında fark edilmektedir. Klinik düzeyde öğrenme güçlüğü tanılaması yapan bir test yoktur ancak davranışsal düzeyde yapılan uygulamalarla anlaşılabilmektedir Tanı, gözlem ve kapsamlı değerlendirmeler ile uzmanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu değerlendirme ve gözlemler psikologlar ve psikiyatrlar tarafından yapılır. Ülkemizde öğrenme güçlüğü tanısı psikiyatrlar tarafından konulmaktadır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN OKUL ÇAĞINDA BELİRTİLERİ

- Harfleri karıştırma,
– Harfleri ya da heceleri doğru okumama, tersten okuma,
– Fazladan harf ya da hece ekleme,
– Kelimeden harf ya da hece çıkararak okuma,
– Kelimeyi okurken tahmine dayalı okuma,
– Yazım ve noktalama işaretleri hataları,
– Tonlamada hatalar,
– Satır atlama ve satır tekrar etme,
-Yirmiye kadar sayma, haftanın günlerini sayma, alfabeyi sayma gibi basit sıralamaları yapmakta,
-‘gel-yel’ gibi kelime kafiyelerini anlamada,
– Aynı harfle başlayan kelimeleri hatırlamada,
– Telaffuzda,
– Elleriyle ritim tutarak şarkıya eşlik etmekte,
-Zaman kavramını anlamada zorlanma,
– Kelimeyi hatırlamada (Nesnelerin yerine sık sık ‘şey, o, şu..’ gibi genel kelimeler kullanarak geçiştirme),
– İnsanların ve yerlerin isimlerini hatırlamada ve tarif edilen yolu hatırlamakta sıkıntılar yaşamaları yaygın belirtilerdendir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNDE TEDAVİ SÜRESİ NEDİR?

Öncelikle öğrenme güçlüğünü tanımlamak, bireydeki öğrenme güçlüğünün türünü belirlemek ve davranışsal özellikleri gözlemleyerek erken müdahalede bulunmak çok önemlidir. Tedavi süresi kişiden kişiye ve kişinin gelişimine göre değişiklik göstermektedir. Yapılan değerlendirme sonucunda uzmanınız belirlenen hedefler doğrultusunda ne kadar sürede hangi becerilerin geliştirilebileceği hakkında bilgi verebilir. Tedavi süresinde tanının ne zaman konduğu da önemlidir. Tanı erken konulduğunda müdahale süreci de erken başlayacağından tedavi süresinin daha hızlı olacağı öngörülmektedir. Tedavi süresinde aynı zamanda eş tanı (dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi) olup olmaması da etkilidir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNDE TEDAVİ YÖNTEMİ VE SÜRECİ NASIL GERÇEKLEŞİR?

Öğrenme güçlüğü tedavisinde ilaç kullanımı bulunmamaktadır. Öğrenme güçlüğü belirtilerinin erken fark edilmesi; erken müdahale ve doğru, uygun eğitimlerin alınabilmesi için önemlidir. Erken tanı ile zorluk yaşanan alanların tespiti mümkündür ve eğitim ile bu alanlardaki eksiklikler giderilebilmektedir.
Öğrenme güçlüğünün hangi türlerinin (disleksi, diskalkuli, disgrafi gibi) tanıya dahil olduğu da tedavi süreci ve yöntemini etkilemektedir. Disleksi, diskalkuli ve disgrafinin sadece biri tanıda var olabileceği gibi, ikisi ya da üçü birlikte de var olabilir. Böyle bir durumda eğitim programları ve müdahale yöntemleri değişmekte ve tedavi süresi de uzamaktadır.
Öğrenme güçlüğünün belirtilerinin yoğunluğu (hafif-orta-ağır) her çocuğa göre farklılık göstermektedir. Bu da kişiye göre özel eğitim programları oluşturulmasını gerekli kılmakta tedavi sürecinin de kişiye özgü olmasını sağlamaktadır. Bu anlamda süreç ve süreye yönelik kesin ve net bilgiler vermek mümkün değildir. Süreç, çocuğun gelişimsel düzeyi, güçlü yönleri, öğrenme hızı, aldığı eğitim, çevre, uygun ve doğru aile ve okul ortamı desteğine bağlı olarak değişiklik göstermektedir.
Öğrenme güçlüğünün tedavisinde bir diğer önemli nokta eş tanının olup olmadığıdır. Öğrenme güçlüğü tanısında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)’nun eş tanı olarak görülme sıklığı çok fazladır. Dikkat ve dürtü problemlerinin varlığı, öğrenme güçlüğü sebebiyle var olan akademik zorlanmaları olumsuz yönde etkilemektedir. Eş tanı olarak DEHB’nun bulunduğu durumlarda gerekli görüldüğünde ilaç desteğinin alınması sürece olumlu olarak katkı sağlamaktadır. DEHB’nun tedavisine yönelik müdahalede bulunmadan tek başına öğrenme güçlüğüne yönelik yapılan müdahalelerin etkisi düşük olmaktadır.
Çocuğun bulunduğu zeka aralığı ise yine öğrenme güçlüğü tedavi süreci için önemlidir. Zeka, akademik başarı için önemli bir bileşendir. Öğrenme güçlüğü olan çocukların zeka düzeylerinin genel olarak normal ve normal üstü olduğu bilinmektedir. Buna rağmen, öğrenme güçlüğü dolayısıyla öğrenmenin gerçekleşmesi sekteye uğramaktadır. Zeka yönünden güçlü bir çocuğun öğrenme güçlüğü tedavi süreci buna bağlı olarak diğerlerine göre daha farklı seyretmektedir.

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARINDA ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NASIL ANLAŞILIR?

*Konuşmanın gecikmesi ve konuşmada yaşanan sıkıntılar,
*Kavram bilgisi geliştirmede zorluk (yer-yön, zıt kavramlar),
*İnce ve kaba motor gelişiminde yaşanan zorluklar (el-göz koordinasyonu, düğme ilikleme, ayakkabı bağcıklarını bağlama, koşma, zıplama, atlama gibi),
*Ritim tutmada zorluk,
*Kelimeleri hatırlamada zorluk ve yetersiz kelime dağarcığı,
*Telaffuz problemleri,
*Yönerge takibi yapamama,
*Sıra takibi gerektiren bilgileri öğrenmede zorluk (aylar, günler vb.) gibi belirtiler görülmektedir.

ÇOCUĞUMDA ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLDUĞUNU NASIL ANLARIM? BELİRTİLER NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü yaşayan bireyler, okuma yaparken basit kelimelerin okunmasında bile pek çok kez hata yapabilirler. Yavaş okurlar ve okuma yaparken fazladan zorlandıklarını hissederler. Kelimede yer alan harfleri karıştırırlar, cümle içinde kelimeler iç içe geçmiş gibi ya da kelimeler arasındaki boşluklar kaybolmuş gibi okuyabilirler. Özellikle,
-Çocuk okula yeni başladığı dönemde sesleri ve okumayı öğrenmekte zorlanır.
-Heceleri ters okur, hatalı okuma yapar, okuma hızı yavaştır.
-Okuduğunu anlamakta zorlanır.
-Metinleri okuduktan metinle ilgili soruları cevaplamakta zorlanır.
-Yönerge takibi ve problem çözmede zorlanır.
-Okula gitmeyi istememe, okul reddi görülebilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ NEDİR? TÜRLERİ NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların çeşitli akademik alanlarda sorun yaşaması ve düzeylerinin altında performans göstermesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünün üç türü vardır. Bunlar;

-Disleksi okuma ve okuduğunu anlamada yaşanan güçlüklerin genel adıdır. Disleksi kelime anlamı olarak ise kelimeleri okumada yaşanan güçlük demektir. Doğru ve/veya akıcı kelime tanımada yaşanan zorluk, heceleme ve kodlamada zayıflık, disleksinin karakteristik özelliklerindendir. Nörogelişimsel bir bozukluk olarak kabul edilmektedir.

-Disgrafi, yazı yazmada yaşanan güçlüklerin genel adıdır. Çocuğun ters yazması, yazı yazarken kelimelerin ortasında büyük harf kullanımı, bazı harflerin atlanması, kelimeler arası boşluk bırakmama ve okunaksız el yazısı belirtilerindendir.

-Diskalkuli, Matematiği öğrenmede yaşanan güçlüklerin genel adıdır. Çocuk okula ilk başladığı dönemde rakamları öğrenmekte zorlanır. Sonrasında matematiksel işlemleri yapamaz. Çarpım tablosunu öğrenmede ve Matematik problemlerini çözmede zorlanır.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE YETİŞKİNLİK DÖNEMİ

Öğrenme güçlüğü olan yetişkin bireyler, kendilerini kontrol etmekte zorlanırlar, yabancı bir dil öğrenmede zorluk yaşarlar. Sınavlara hazırlanırken çeşitli sıkıntılar yaşarlar, zeka düzeylerine oranla daha yavaş bir çalışma tempoları vardır. Normal gelişim gösteren bireyler ise zeka düzeyleri ile doğru orantılı performans gösterirler. Kendilerini kontrol edebilirler ve rol sahibi olmak için çaba gösterirler. Yabancı bir dil öğrenmede başarılı olurlar ve sınavlara çalışırken fazla zorluk çekmezler.

DİSKALKULİNİN GÖRÜLME SIKLIĞI NEDİR?

Bir bireye diskalkuli tanısı koymak oldukça güçtür. Bunun nedenleri bireylerin hazırbulunuşluklarındaki ve zihinsel gelişim dönemlerindeki farklılıklar, testlerin tam olarak net sonucu vermemesi vs. olabilir. Şu anda bir toplumda %3 ile %6 arasında diskalkuli birey olduğu, Türkiye’deki öğrenciler göz önüne alındığında ise bu sayının 750.000-1.500.000 olduğu düşünülüyor.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TÜRLERİ NELERDİR?

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin belirli akademik alanlarda yaşadığı güçlük sonucu ortaya çıkan bir sorundur. 3 türü vardır. Bunlar;
-Disleksi
-Diskalkuli
-Disgrafi dir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE MATEMATİK

Dislekside olduğu gibi matematik öğrenme güçlüğünde de bireyler farklı özellikleriyle kendisinde olan öğrenme güçlüğünü gösterir. Bunlardan bazıları yaptığı işlemin mantığını anlatamaması (örneğin toplama işlemi), işlem yaparken parmaklarını kullanması, bazı ifadeleri karıştırması (eşittir,-den büyüktür), ezbere dayalı anlamaya çalışması olabilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE EŞLİK EDEBİLEN SORUNLAR

Öğrenme güçlüğü normal veya normal üstü zeka düzeyine sahip olan bireylerin öğrenme stilleri farklı oldukları için çeşitli akademik alanlarda öğrenme sorunları yaşamasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğü tanısına bazen farklı sorunlar da eşlik edebilir.

Bunlar
*Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
*Kaygı Bozukluğu
*Okul Fobisi
*Sosyal İzole ( sosyal fobi)
*Çeşitli Davranış Sorunları (tırnak yeme, olumsuz tepkilerde bulunma gibi)
*Dürtüsellik
*Karşıt olma/ Karşıt Gelme Bozukluğu
*Depresyon
*Uyum sorunları
şeklinde sıralanabilir.

Öğrenme güçlüğü bireylerin sosyal beceri ve sosyal hayatlarına da etki ettiği için bu ve benzeri sorunların eşlik ettiği düşünülüyorsa bireysel destek eğitiminin yanı sıa psikolojik yardım alınması önerilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ TÜRLERİ

Öğrenme güçlüğü normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip bireylerin çeşitli akademik alanlarda öğrenme stilleri farklı olmaları nedeniyle güçlük yaşaması sonucu ortaya çıkan durumdur. Öğrenme güçlüğünün üç alt türü vardır.Bunlar; diskalkuli, disgrafi ve disleksidir.
Toplum genelinde en yaygın olarak bilinen disleksi okuma güçlüğü olarak ifade edilir. Disleksili bireyler yavaş okur, okuduğunu anlamakta sorun yaşar, hece ya da kelimeleri tersten veya atlayarak okurlar. Diskalkuli yaşayan bireyler ise matematiksel işlemlerde, soyut matematik problemlerinde, çarpım tablosunda sorun yaşarlar. Disgrafi ise yazı yazma güçlüğü olarak kendini göstermektedir. Bir bireyde yukarıda ifade edilen öğrenme güçlüğü türlerinden yalnızca biri olabileceği gibi birden fazlası da gözlemlenebilir.

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE TEDAVİ

Öğrenme güçlüğü, normal ya da normal üzeri zeka düzeyine sahip çocukların öğrenme stillerinin farklı oluşu nedeni ile akademik alanlarda sorun yaşaması olarak ortaya çıkan bir durumdur. Öğrenme güçlüğünün herhangi bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavi, zorluk yaşanılan alan ve eksik olunan konular tespit edilerek oluşturulmuş bireysel eğitim programı ile sağlanır. Bu bireysel eğitim programı ile çocuk akranlarının düzeyin gelip müfredat takibi yapabilene kadar akademik olarak desteklenir.